Dodano:

0
Kategoria: Suplementy

Hasła „wolne rodniki” i „stres oksydacyjny” z pewnością słyszał każdy. Czynniki te odpowiadają za rozwój wielu schorzeń. Profilaktyka oraz leczenie m.in. chorób układu krwionośnego i nowotworów opiera się w dużej mierze na zwiększonym spożyciu składników o działaniu antyoksydacyjnym, w tym bioflawonoidów.

Czym są biolawonoidy?

Flawonoidy to grupa związków należących do glikozydów flawonoidowych (pochodnych gamma-benzopironu). W ich skład wchodzą flawony, flawonole i furanony. Wszystkie te związki wykazują działanie przeciwutleniające (antyoksydacyjne). Najbardziej znane i najbardziej rozpowszechnione są następujące związki: kwercetyna, rutyna, hesperydyna.
Ta klasa związków posiadających w cząsteczce pierścienie aromatyczne, które zawierają grupy hydroksylowe (fenolowe). Glikozydy są dobrze rozpuszczalne w wodzie w przeciwieństwie do grupy aglikonów, co wpływa na ich odmienne właściwości.

Występowanie bioflawonoidów

W przyrodzie występuje około 5 tysięcy flawonoidów. Powszechnie występują one w roślinach. Dzienne spożycie tych związków powinno wynosić 800 mg. Najlepszym źródłem są po prostu warzywa i owoce oraz czerwone wino i zielona herbata.

Najwięcej bioflawonoidów zawartych jest w intensywnie zabarwionych roślinach. Dzięki temu te części roślin są widoczne dla zapylających owadów oraz ptaków roznoszących nasiona. Barwa czerwona jest widoczna przede wszystkim dla ptaków, natomiast biały, różowy, niebieski i żółty – dla owadów.

Szczególnie wysokim potencjałem antyoksydacyjnym charakteryzują się owoce aronii oraz borówki brusznicy. Zawierają one antocyjany wykazujące działanie prozdrowotne. Za to jabłka, wiśnie, truskawki, jeżyny, owoce bzu czarnego i dzikiej róży to źródło monomerów i oligomerów flawanolowych.

Należy pamiętać, że mrożenie, długie przechowywanie, obróbka termiczna produktów wpływa na zawartość flawonoidów. Najwięcej tych związków będzie obecnych w świeżych produktach.

Zawartość flawonoidów oraz związana z nimi aktywność antyoksydacyjna zależy też od stopnia dojrzałości owoców oraz sposobu i długości przechowywania po zbiorze. Dojrzałe owoce zawierają więcej związków bioaktywnych. Podczas procesu przechowywania, szczególnie jeśli warunki są nieodpowiednie, mogą następować znaczne straty cennych składników.

Jak działają bioflawonoidy?

Wpływ prozdrowotny jest bardzo zróżnicowany. Związki te pełnią następujące funkcje:
– uszczelniają i wzmacniają naczynia włosowate, przez to zapobiegają krwawieniu dziąseł, powstawaniu żylaków;
– wykazują działanie diuretyczne (moczopędne);
– wpływają na krążenie wieńcowe;
– obniżają ciśnienie krwi;
– działają spazmolitycznie (rozkurczowo) na mięśnie gładkie;
– zapobiegają agregacji płytek krwi;
– ze względu na działanie antyoksydacyjne zmiatają wolne rodniki i zapobiegają negatywnym skutkom stresu oksydacyjnego;
– hamują utlenianie witaminy C i współdziałają z nią w utrzymaniu prawidłowego stanu tkanki łącznej;
– działają odtruwająco. Łączą się z metalami ciężkimi, dzięki czemu powodują ich unieszkodliwienie;
– chronią skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA.

Działanie flawonoidów polega na przyłączaniu atomu wodoru lub przenoszeniu elektronu na wolny rodnik. Związki te hamują także powstawanie reaktywnych form tlenu przez uniemożliwienie działania enzymów uczestniczących w ich tworzeniu, tj. cyklo-, mono- i lipooksygenazy, oksydazy NADH, glutationu S-transferazy, oksydazy ksantynowej i kinazy białkowej.

Kompleksy flawonoidowe, tzw. bioflawonoidy, zaliczane są do grupy witamin (witamina PP). Najczęściej występujące spośród nich to amentoflawon, bilobetyna i ginkgetyna. Źródłem tych związków są liście miłorzębu dwuklapowego. Działanie polega na hamowaniu agregacji i aktywacji płytek krwi, co jest elementem profilaktycznym wobec miażdżycy. Poprawa krążenia wpływa pozytywnie na odżywienie mózgu i w konsekwencji lepszą zdolność koncentracji i zapamiętywanie, hamuje również zmiany typu retinopatia cukrzycowa. Podobne działanie wykazuje witeksyna obecna w owocach głogu.

Odtruwające właściwości bioflawonoidów są związane z możliwością wiązania metali. Związki te mogą chelatować (łączyć się i unieszkodliwiać) m.in. miedź.

Jak piszą Ostrowska J. i Skrzydlewska E.: „spożywanie flawonoidów z dietą powoduje obniżenie ryzyka zachorowalności na nowotwory, jednak mechanizm tego procesu nie jest jeszcze do końca jasny. (…) Częściowo wiąże się to z antyoksydacyjnym działaniem flawonoidów”. Wszystko zależy od dawki tych związków. Proces powstawania nowotworów jest bowiem spowodowany powstawaniem reaktywnych form tlenu oraz oksydacyjnym przekształceniem lipidów, białek i kwasów nukleinowych.

W organizmie człowieka bioflawonoidy ulegają przeminie do kwasów fenolowych o szerokim działaniu prozdrowotnym. Warto wspomnieć chociażby o ich właściwościach przeciwmiażdżycowych, antybakteryjnych oraz przeciwutleniających.

Czy bioflawonoidy mogą wykazywać skutki uboczne?

Biorąc pod uwagę mnóstwo pozytywnych działań na organizm, wydawałoby się, że bioflawonoidy to samo zdrowie. Jednak jak wszystkie substancje w nadmiarze mogą być szkodliwe. Jednak bez obaw – ilości obecne naturalnie w żywności hamują proces kancerogenezy. Spożycie produktów zawierających duże ilości tych związków nie wywoła objawów ubocznych. Problem może pojawić się w przypadku przyjmowania suplementacji zawierającej megadawki składników antyoksydacyjnych.

Nie należy także łączyć produktów szczególnie bogatych w bioflawonoidy z niektórymi lekami. Przyjęcie razem ze składnikami przeciwhistaminowymi może spowodować zaburzenia rytmu serca, a w połączeniu z cyklosporyną substancje te mogą wpływać na znaczny wzrost ciśnienia tętniczego. W przypadku antybiotykoterapii może nastąpić zmniejszenie wchłaniania leków pod wpływem bioflawonoidów.

Bioflawonoidy to duża grupa związków regulujących pracę układu krwionośnego, zwalczających wolne rodniki i chroniących organizm przed szkodliwym działaniem czynników toksycznych. Składniki te obecne są w warzywach, owocach i herbacie. Codzienne spożycie bioflawonoidów z dietą umożliwi zachowanie na długo zdrowia i zapewni ochronę przed wieloma schorzeniami.


Bibliografia:
Gertig H., Przysławski J., Bromatologia – zarys nauki o żywności i żywieniu, Warszawa 2006, 174–175.
Kasprzak K., Oniszczuk A., Właściwości farmakologiczne związków polifenolowych, Badania i Rozwój Młodych Naukowców w Polsce. Nauki przyrodnicze, pod red. Panfil M., Poznań 2017, 61–66.
Krasowska A., Łukaszewicz M., Czy warto jeść kolorową żywność?, „AURA” 2003, 2, 20–21.
Ostrowska J., Skrzydlewska E., Aktywność biologiczna flawonoidów, „Postępy Fitoterapii” 2005, 3–4, 71–79.
Puzanowska-Tarasiewicz H., Kuźmicka L., Tarasiewicz M., Antyoksydanty a reaktywne formy tlenu, „Bromatologia i Chemia Toksykologiczna” 2010, 43(1), 9–14.
Wawrzyniak A., Krotki M., Stoparczyk B., Właściwości antyoksydacyjne owoców i warzyw, „Medycyna Rodzinna” 2011, 1, 19–23.